فضیلت حجامت از دیدگاه بوعلی


فضیلت حجامت از دیدگاه بوعلی
فضیلت حجامت از دیدگاه بوعلی سه چیز است : اول مواد را از همان اندام که زیر حجامت است بیرون می آورد. دوم نمی گذارد گوهر روان (مایعات حیاتی) که همراه تخلیه خلط ها بیرون می آید خارج شود و گوهر آن روان در جای خود باقی می ماند. سوم اندام های اصلی را از تخلیه دور می دارد. بوعلی و جرجانی هردو هم نظرند که حجامت، نواحی سطحی پوست واخلاط سبک و رقیق را پاکسازی می کند و فصد اخلاط فاسد از اعماق و قعر بدن بیرون می کشد. زمان مناسب حجامت : تا علایم امتلاء بسیاری در خون پدید نیامده حجامت نباید کرد وعادت کردن که هر ماه حجامت کنند نیک نباشد (جرجانی و بوعلی) و اندر اول ماه قمری که اخلاط ساکن هستند حجامت را نشاید بلکه در میانه ماه که غلبه نور ماه غالب است حجامت مناسب تر است چرا که اخلاط بر اندرتن بجنبد و به جانب پوست میل کنند و با حجامت تخلیه گردد و بهترین ساعت حجامت، ساعت دوم و سوم پس از طلوع آفتاب است (بوعلی و جرجانی) .
 جرجانی می فرماید :
 طفل زیر 2 سال، اگر علتی خونی پدید آید یا طفلی که غیر از شیر مادر طعام نیز میل کند را می توان حجامت گذاشت اما شیخ الرئیس ابن سینا حجامت زیر 2 سال را بطور کلی نهی فرموده است زیرا فرموده که ضعف حجامت در بچه تا آخر بماند و هر دو حجامت پس از شصت سالگی را ممنوع فرموده اند.
 منفعت و مضرت حجامت هر عضو : حجامت سر برای بیماری های چشم و سنگینی سر و سر گیجه و درد گردن نافع است (جرجانی) حجامت پشت گردن برای سنگینی پلک ها، گرمی و خارش چشم، چرک کنارچشم و بوی بد دهان نافع است (ابن سینا). مضرات حجامت سر و موضع گردن ایجاد فراموشکاری و کاهش فهم می تواند باشد. حجامت بین دو کتف در کلام بوعلی معادل فصد با سلیق (از لحاظ آثار درمانی) شمرده شده است ولی حکیم جرجانی اشاره چندانی به حجامت بین دو کتف نفرموده است. حکیم جرجانی حجامت جلوی گردن را معادل مضر باسلیق شمرده است. محمدزکریای رازی حجامت اخدعین گردن را نافع برای مواد مزاحم سروسینه و جگر برشمرده است . جرجانی حجامت زیر چانه را برای تقویت بن لثه ها و دندانها و رخساره و گلو و پاک شدن سر مفید دانسته و معادل فصد چهار رگ گردن دانسته و بوعلی نیز همین نظر را دارد . حجامت کمر برای آماس مقعد، بواسیر، بسیاری خون حیض، دمل های ران و گرمی ران، نقرس، بادهای مثانه و زهدان و خارش پشت فایده دارد (جرجانی و بوعلی). حجامت ساق در کلام بوعلی و جرجانی متفاوت است بوعلی می فرماید حجامت بر ساق مشابه رگ زدن است و در زنان رنگ پریده و پف کرده بهتر از فصد صافن است. خون حیض را ریزش می دهد. جرجانی می فرماید : ابتدا بیمار به گرمابه برود و آب فراوان بر ساق بریزد و پس از بیرون آمدن از گرمابه لختی راه برود و سپس سی بار شیشه حجامت (بادکش) بردارد و برنهد و سپس تیغ زند و در وقت خون آمدن سرپا بایستد و این حجامت ساق موجب درمان صرع، مالیخولیا، جرب، قوبا، خارش، تاریکی چشم، سرگیجه، و حیض بسته خواهد بود و البته ضعف آرد و غشی آرد. حجامت زانوها، ران ها، خرده دست، کبد، پهلو، مهره های پشت نیز در کلام جرجانی و بوعلی ذکر شده که برای بیماری های همان عضو مفید برشمرده شده اند. نوعی از حجامت بنام حجامت خشک (شیشه بر نهادن بدون آزردن یعنی بدون تیغ زدن) بیان شده است که بوعلی اشاره ای مختصر اما جرجانی توضیح کاملتری ارائه داده است : حجامت کردن بدون آزردن (بدون تیغ زدن) دو گونه است یکی با آتش (خلاءگرم) و دیگر بدون آتش (خلاءسرد) و هشت منفعت دارد :
 1. برگرداندن ماده از یک عضو مانند بادکش زیر پستان برای کاهش خونریزی حیض یا خونریزی بینی .
2. بر جای گرداندن عضوی که از جا در آمده است مانند فتق .
 3. بیرون آوردن علتی که اندرون باشد برای مشاهده و معاینه دقیق تر (مثلا بواسیر داخلی).
 4. بازگرداندن حس و حرارت و حرکت به عضوی که این صفات را از کف داده است .
 5. بیرون کردن ماده مزاحم از عضو مانند آب چرک .
 6. بیرون کشیدن ماده از قعر عضوی به بیرون .
 7. کاهش دردها و رفع قولنج .
 8. گرم کردن عضو و شکستن باد در اعضا (که شش منفعت اول ویژه حجامت خشک بدون آتش و دو منفعت آخر ویژه حجامت خشک با آتش بود). حجامت در طب اسلامی : حدود 600 روایت در بیان اهمیت حجامت و جایگاه درمانی و پیشگیری آن ذکر شده است که چند نمونه بارز آن یادآوری می شویم :
1. یا محمد احتجم و امرامتک بالحجامه : ای محمد حجامت نما و امتت را به حجامت امر نما)(تفسیر المیزان)
 2. الحجامه لکل داءدواء- حجامت درمان هر دردی است .(رسول خدا(ص ))
3. حجامت کنید تا سلامت عقل و صحت جسم یابید. (علی (ع ))
4. رسول خدا فرمود : بهترین عید ،عید حجامت است .
 5. امام رضا (ع ) حجامت ساقین را برای غلظت خون، دردهای کلیه و مثانه و رحم و ناراحتی قاعدگی مفید دانسته است .
 6. پبامبر فرمود: حجامت سه شنبه هفدهم ماه قمری داروی بیماری های یکسال است .(نقش پیشگیری)
7. امام رضا(ع ) : حمام کردن، مقاربت، فعالیت بدنی، سنگین پس از حجامت ممنوع است .
پیامبر اکرم در طول عمر شریف خویش 527 بار حجامت نموده اند که این تکرار و تعداد حجامت به خوبی جایگاه رفیع حجامت را در سنت های نبوی نمایان می کند. اصولا حجامت جزو سنت های نبوی بوده وسنت به معنای قانون تغییر ناپذیر تفسیر شده است پس نمی توان حجامت را به دلیل قدیمی بودن آن و پیشرفت کنونی علوم پزشکی، مطرود اعلام نمود. در طب اسلامی روزهای شنبه و دو شنبه و پنج شنبه و ساعات اول روز و اول شب برای حجامت مناسب تر ذکر شده است.
 حجامت روز جمعه ممنوع اعلام شده است. روزهای 17و 19و 21 ماه قمری برای حجامت بیشتر توصیه شده است. حجامت در بهار و پائیز موثرتر و بیشتر توصیه شده است . امام صادق (ع) فرمود : از موضع حجامت به جز سموم چیزی دفع نمی گردد و نیز فرمود: حجامت کنید قبل از اینکه غلیان خون شما را هلاک کند. در طب اسلامی، آثار و فواید، نحوه اجراء، شرایط حجام و محجوم و حتی ادعیه خاص حجامت و تمام جزئیات و کلیات مربوط به حجامت شرح و تفضیل داده شده است
 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

ارتبـاط با ما

با ما تماس بگيريد

  • تلفن: 44254747 (021)
  • وب سايت: www.taamasrar.com
  • وب سايت: www.sibdiet.com
  • آدرس ایمیل: تماس با ما
  • آدرس: تهران، بولوار اشرفی اصفهانی، بولوار مرزداران، نبش خیابان حضرت ابوالفضل، پلاک 2، واحد 2

logo-samandehi