صفحه اصلی  //  صد موضوع و هزاران مقاله  //  تداخل دارو و غذا  //  ريسك فاكتورهاي وابسته به ميزبان (مصرف كننده دارو) براي وقوع اثرات جانبي تداخل دارو

ريسك فاكتورهاي وابسته به ميزبان (مصرف كننده دارو) براي وقوع اثرات جانبي تداخل دارو




ريسك فاكتورهاي وابسته به ميزبان (مصرف كننده دارو) براي وقوع اثرات جانبي تداخل دارو- غذا به شرح زير مي‌باشند :

1-الكلي بودن بيمار (افزايش احتمال وقوع تداخل به خاطر ناسازگاري‌هاي دارو-الكل)

2-بارداري (اختلال در تغذيه جنين ناشي از دارو و ضمناً‌ احتمال ايجاد اثرات تراتوژني)

3-سوء استفاده بيمار از داروهاي مسهل (هيپوكالمي ناشي از دارو همراه با اختلال در جذب)

4-سوء استفاده از ضد اسيدها (كمبود فسفات)

5-ابتلا به آرتريت مزمن (واكنش‌هاي ناشي از داروهاي ضد التهاب، مثل آسپيرين يا ايندومتاسين كه باعث خونريزي گوارشي و كم خوني مي‌گردند).

6-ابتلاء‌ به فشارخون همراه با دپرسيون ناشي از مصرف داروهاي مهاركننده مونوآمين اكسيداز (واكنش تيراميني).

7-ابتلاء به سل ريوي (كمبود ويتامين بدن ناشي از دارو به علت مصرف همزمان چند داروي ضد سل كه سبب كمبود ويتامين‌هاي B6، نياسين و ويتامين D  فعال مي‌گردند).

8-ابتلاء‌ به صرع (كمبود فولات و ويتامين D به علت مصرف طولاني مدت داروهائي مثل فني‌توئين و فنوباربيتال در درمان صرع).

عواملي كه وابسته به رژيم داروئي بوده و احتمال وقوع تداخل غذا- دارو را زياد مي‌كنند : (عواملي كه درصورت وجود آنها مي‌توان احتمال وقوع تداخل را پيش‌بيني كرد) شامل موارد ذيل مي‌باشند :

1-عارضه جانبي تداخل دارو- غذا با ايجاد اثر درماني دلخواه دارو مرتبط باشد.

2-دستورهاي داروئي شامل مصرف دارو همزمان با غذائي باشد كه با دارو- تداخل دارد.

3-به بيمار در مورد چگونگي مصرف دارو و فاصله زماني مصرف دارو نسبت به غذا يا نوشابه و يا عدم مصرف دارو در رابطه با غذائي خاص آگاهي داده نشود.

4-مصرف طولاني مدت‌دار و موردنظر باشد.

5-به بيمار بيشتر از يك دارو داده شود و در نتيجه احتمال وقوع عوارض جانبي مشابه يا اضافي از طريق تداخل دارو- غذا افزايش يابد.

ممكن است چندين ريسك فاكتور تداخل دارو-غذا در يك بيمار بطور همزمان وجود داشته باشد و اين عوامل مجموعاً‌ سبب بروز عوارض جانبي تداخل دارو-غذا گردند (بخصوص نارسائي‌هاي تغذيه‌اي ناشي از دارو).

دانستن اين نكته ضروري است كه بسياري از اين عوارض جانبي در صورتيكه پزشك و بيمار دريافت كننده دارو در مورد ريسك فاكتورها و روش‌هاي پيشگيري از اين عوارض آگاهي داشته باشند، قابل پيشگيري مي‌باشد.

اثرات غذا، مواد مغذي و نوع تغذيه برروي وضعيت دارو در بدن

اجزاء غذا مي‌توانند جذب و متابوليسم مواد مغذي و داروها را افزايش داده، و يا به تعويق اندازند.

وسعت اثر غذا برروي جذب يا متابوليسم دارو بستگي دارد به :

1-خصوصيات غذا

2-زمان مصرف غذا و صرف مايعات همراه آن

3-خصوصيات فرد مصرف كننده غذا كارآيي رژيم غذايي در فراهم آوردن مواد مغذي براي بدن و كارآيي درماني دارو با تداخلات دارو- غذا مرتبط مي‌باشند.

اثرات داروها، رژيم‌هاي خاص غذائي، فرآورده‌هاي رژيمي بر فراهمي زيستي داروها و مواد مغذي :

خواص فيزيكوشيميائي مادة مغذي يا داروئي و همچنين حالت‌هاي فيزيولوژيك و يا پاتوفيزيولوژيك دستگاه گوارش برجذب تأثير مي‌گذارند.

درحاليكه مقدار داروي جذب شده عمدتاً‌ به خواص حلاليت و وسعت متابوليسم دارو در دستگاه گوارشي بستگي دارد، جذب يك ماده مغذي به كارآئي مراحل هضم و جذب خاص وابسته مي‌باشد.

بيماري‌هاي دستگاه گوارش مي‌توانند جذب داروها و مواد مغذي را تغيير دهند. چگونگي درمان اين بيماريها نيز مي‌تواند براين امر تأثير گذارد.

عوامل مهم تعيين كنندة كارآئي جذب مواد مغذي و داروها به اين شرح مي‌باشد :

1-منبع مادة‌مغذي : اينكه آيا منبع مادة مغذي، غذا يا فرآورده مكمل غذائي بوده و اينكه اگر منشاء آن غذا باشد،‌آيا بطور طبيعي در غذا وجود دارد و يا بعنوان غني كننده به آن افزوده شده است؟

2-نوع مادة مغذي : شامل گروه شيميائي، اندازة‌ ذرات و حلاليت.

3-تركيب رژيم غذائي ازز نظر مواد مغذي داراي مولكول درشت : شامل نوع و درصد كربوهيدرات، چربي و پروتئين.

4-تركيب رژيم غذائي از نظر مواد مغذي داراي مولكول ريز : شامل ويتامين‌ها، مواد معدني و عناصر كمياب.

5-مقدار فيبر مصرف شده در رژيم غذائي : شامل نوع يا انواع، شكل و مقدار مصرف شده.

6-اجزاء غيرمغذي موجود در رژيم غذائي : شامل فيتات‌ها، تاننها و غيره

7-اسيديته معده : شامل وجود يا عدم وجود هيپوكلرهيدريا و يا آكلرهيدريا (كمبود يا عدم ترشح اسيد معده)

8-هضم گوارشي : شامل تأثير سن يا بيماري برهضم غذا و يا مهار هضم توسط دارو

9-زمان تخليه معده : شامل تغيير زمان ماندن غذا در معده بعلت بيماري يا دارو

10-فعاليت  پانكراس : شامل كم شدن تشرح اگوكرين (بيرون‌ريز) پانكراس

11-وسعت سطح جذبي روده (بخصوص رودة كوچك)

12- فعاليت آنزيمي روده : شامل فعاليت يا حالت‌هاي ديگر دي‌ساكاريدازها

13-فعاليت جذبي روده : شامل سالم بودن و يا حالت‌هاي ديگر سيستم‌هاي انتقال دهنده فعال يا سيستم‌هاي انتقال دهنده و با واسطة كارير (حامل)

14-فعاليت‌ كبدي- صفراواي : شامل سنتز اسيدهاي صفراوي، ترشح صفرا، و فعاليت كيسه صفرا.

15-فلورميكروارگانيسمي روده : شامل وجود يا عدم وجود زيادي رشد باكتريها و يا سترون بودن روده از نظر باكتريها

16-انگل‌ها : شامل وجود يا عدم وجود كرم‌هاي انگلي كه براي مصرف مواد مغذي با ميزبان رقابت مي‌كنند.

17-فعاليت حركتي روده : شامل وجود يا عدم وجود بي‌حركتي روده يا اسهال

18- سن : شامل سن بسيار زياد يا بسيار كم

19-وضعيت فيزيولوژيك : مثل موارد بارداري

20-وضعيت تغذيه‌اي : مثل وجود شكل خاصي از بدجذبي مانند بدجذبي آهن

21-عوامل محيطي : مانند در معرض اشعه ماوراء بنفش قرار گرفتن كه باعث القاء سنتز ويتامين D  در پوست مي‌شود.

22-بيماري‌هاي گوارشي : شامل وجود يا عدم وجود انتروپاتي‌ها، التهاب روده، فيبروزكيستي، پانكراتيت، هپاتيت، يا سيروز

23-فعاليت كليوي : شامل سنتز كليوي متابوليت‌هاي ويتامين D و دفع مواد مغذي از راه ادرار

24-از دست دادن مواد از طريق پوست : شامل از دست دادن مواد مغذي از راه پوسته شدن پوست يا عرق كردن و يا تجزيه نوري ويتامين‌ها در پوست

25-اختلالات مادرزادي متابوليسم : مانند اختلالات مادرزادي انتقال مواد غذائي در بدن.

26-داروها : شامل استفاده يا سوء استفاده از الكل و داروهائي كه جذب مواد مغذي را مختل مي‌كنند.



نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

ارتبـاط با ما

با ما تماس بگيريد

  • تلفن: 44254747 (021)
  • وب سايت: www.taamasrar.com
  • وب سايت: www.sibdiet.com
  • آدرس ایمیل: تماس با ما
  • آدرس: تهران، بولوار اشرفی اصفهانی، بولوار مرزداران، نبش خیابان حضرت ابوالفضل، پلاک 2، واحد 2

logo-samandehi